Table of Contents
พ.ร.บ.โลกร้อนจะเปลี่ยนคาร์บอนจาก "ปล่อยฟรี" เป็น "ปล่อยมีราคา" โรงงานที่เข้าเกณฑ์ต้องวัด รายงาน และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งส่วนใหญ่มาจากการใช้ไฟฟ้า
ตามรายงานข่าว ร่างกฎหมายผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีแล้ว คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ไตรมาส 3 ปี 2570 และกระทบโรงงานกว่า 60,000 แห่งที่เผชิญมาตรการคาร์บอนของประเทศคู่ค้าอยู่แล้ว โรงงานที่เริ่มวัดและลดการใช้พลังงานตั้งแต่วันนี้ จะได้เปรียบทั้งต้นทุนและความพร้อม
พ.ร.บ.โลกร้อนคืออะไร และบังคับใช้เมื่อไหร่?
พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นกฎหมายลดโลกร้อนฉบับแรกของไทย วางกรอบสู่เป้าหมาย ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ภายในปี 2593 และ การปล่อยสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2608 โดยเปลี่ยนจากการขอความร่วมมือเป็นหน้าที่ตามกฎหมาย
| ช่วงเวลา | เหตุการณ์ (ตามรายงานข่าว) |
| 2569 | ร่างกฎหมายผ่าน ครม. และเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาในช่วงครึ่งหลังของปี |
| ต้นปี 2570 | คาดว่าจะผ่านรัฐสภาและประกาศในราชกิจจานุเบกษา |
| ไตรมาส 3 ปี 2570 | เป้าหมายบังคับใช้ พ.ร.บ. พร้อมกฎหมายลูก |
| 2571 | เริ่มระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซ (Thailand ETS) และภาษีคาร์บอน |
ร่างกฎหมายยังอยู่ระหว่างการพิจารณา ไทม์ไลน์และรายละเอียดอาจเปลี่ยนแปลงได้ ควรติดตามประกาศทางการ
กลไกไหนของ พ.ร.บ.โลกร้อนที่กระทบโรงงานโดยตรง?
1. การรายงานก๊าซเรือนกระจก Scope 1 และ Scope 2
โรงงานที่เข้าเกณฑ์ต้องจัดทำบัญชีและรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้ง Scope 1 (การปล่อยโดยตรง เช่น เผาเชื้อเพลิงในหม้อไอน้ำ) และ Scope 2 (การปล่อยทางอ้อมจากไฟฟ้าที่ซื้อมาใช้) สำหรับโรงงานส่วนใหญ่ ไฟฟ้าคือแหล่งคาร์บอนที่ใหญ่ที่สุด
2. ระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซ (Thailand ETS)
รัฐกำหนดเพดานการปล่อยให้แต่ละกลุ่มอุตสาหกรรม โรงงานที่ปล่อยเกินต้องซื้อสิทธิเพิ่ม ส่วนโรงงานที่ลดได้ต่ำกว่าเพดานขายสิทธิส่วนเกินได้ ตามร่างกฎหมาย ETS ภาคบังคับมุ่งที่อุตสาหกรรมขนาดใหญ่และไม่รวมกลุ่ม SME
3. ภาษีคาร์บอน (Carbon Tax)
ร่างกฎหมายวางภาษีคาร์บอนไว้กับผลิตภัณฑ์น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และถ่านหิน ต้นทุนนี้จะส่งผ่านมาถึงโรงงานผ่านราคาเชื้อเพลิงและพลังงาน ทุกหน่วยพลังงานที่ใช้อย่างสิ้นเปลืองจึงกลายเป็นต้นทุนสองต่อ
4. CBAM และข้อกำหนดของลูกค้าต่างประเทศ
สำหรับโรงงานส่งออก มาตรการ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism – การปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน) ของสหภาพยุโรปทำให้ข้อมูลคาร์บอนเป็นเงื่อนไขทางการค้าอยู่แล้ว แม้ พ.ร.บ.ยังไม่บังคับใช้
ทำไมระบบลมอัดคือจุดแรกที่ควรลดคาร์บอน?
- ใช้ไฟมาก — ระบบลมอัดกินไฟราว 10–30% ของไฟฟ้าทั้งโรงงาน
- ประสิทธิภาพต่ำโดยธรรมชาติ — DOE ระบุว่าประสิทธิภาพรวมของระบบลมอัดอยู่ที่ราว 10–15% ไฟฟ้าส่วนใหญ่กลายเป็นความร้อน
- สูญเสียสูง — ลมรั่วโดยเฉลี่ย 20–30% ของลมที่ผลิต
- แก้ได้โดยไม่กระทบการผลิต — หลายมาตรการทำได้ทันทีด้วยงบต่ำ
คำนวณคาร์บอนจากปั๊มลมอย่างไร?
| คาร์บอน (tCO2e/ปี) = ไฟฟ้าที่ใช้ (kWh/ปี) × ค่าการปล่อยก๊าซของไฟฟ้า (kgCO2e/kWh) ÷ 1,000 |
ค่าการปล่อยก๊าซของไฟฟ้า (Emission Factor) ให้ใช้ค่าล่าสุดที่องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) ประกาศ ตัวอย่างด้านล่างใช้ 0.5 kgCO2e/kWh เพื่อแสดงวิธีคิด
| รายการ | ก่อนปรับปรุง | หลังปรับปรุง (ลด 30%) |
| ไฟฟ้าห้องปั๊มลม (kWh/ปี) | 480,000 | 336,000 |
| ค่าไฟ (4.5 บาท/kWh) | 2,160,000 บาท | 1,512,000 บาท |
| คาร์บอน Scope 2 (tCO2e/ปี) | 240 | 168 |
| ลดได้ต่อปี | — | 648,000 บาท · 72 tCO2e |
สมมติปั๊มลม 75 kW เดิน 8,000 ชม./ปี ที่กำลังเฉลี่ย 80% · เป้าลด 30% มาจากการผสมหลายมาตรการ ผลจริงขึ้นกับสภาพระบบ
มาตรการไหนลดคาร์บอนในระบบลมอัดได้มากที่สุด?
| มาตรการ | ผลอ้างอิง | งบลงทุน |
| ซ่อมลมรั่ว | ลดการรั่วจาก 20–30% เหลือต่ำกว่า 10% (DOE / CAC) | ต่ำ |
| ลดแรงดันระบบ | ลด 1 bar ประหยัดราว 7% | ต่ำมาก |
| เปลี่ยนเป็นปั๊มลม VSD | ลดพลังงาน 25–35% ในโหลดผันผวน (DOE) | ปานกลาง |
| นำความร้อนกลับมาใช้ (Heat Recovery) | นำความร้อนกลับมาใช้ได้ 50–90% ช่วยลด Scope 1 หากแทนเชื้อเพลิงอุ่นน้ำ (CAC) | ปานกลาง |
ผลของแต่ละมาตรการไม่ได้บวกกันตรงๆ เพราะเมื่อทำมาตรการแรกแล้ว ฐานการใช้ไฟของมาตรการถัดไปจะลดลง
โรงงานควรเตรียมตัวอย่างไร?
แผน 5 ขั้นที่เริ่มได้ทันทีโดยไม่ต้องรอกฎหมายลูก:
- ติดมิเตอร์แยกห้องปั๊มลม — รู้ว่าระบบลมอัดใช้ไฟเท่าไหร่จริง ไม่ใช่ประมาณจากขนาดมอเตอร์
- ทำ Air Audit — วัดปริมาณลม แรงดัน และ % ลมรั่ว เป็น Baseline สำหรับรายงานก่อน–หลัง
- ทำ Quick Win ก่อน — ซ่อมลมรั่วและลดแรงดัน อ่าน วิธีคำนวณค่าเสียหายจากลมรั่ว
- วางแผนลงทุนระยะกลาง — ปั๊มลม VSD หรือ Heat Recovery และตรวจ สิทธิ BOI ประหยัดพลังงาน ก่อนสั่งซื้อ
- บันทึกผลเป็นระบบ — เก็บข้อมูล kWh และคาร์บอนที่ลดได้ ใช้ประกอบรายงานคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรตามแนวทางของ อบก.
ลดคาร์บอนแล้วโรงงานได้อะไรกลับมา?
- ค่าไฟลดลงทันที — ในตัวอย่างข้างต้นราว 6.5 แสนบาทต่อปี
- ลดต้นทุนคาร์บอนในอนาคต — ทั้งภาษีคาร์บอนที่ส่งผ่านมาในราคาพลังงาน และภาระภายใต้ ETS
- ได้เปรียบในระบบ ETS — โรงงานที่ลดได้ต่ำกว่าเพดานขายสิทธิส่วนเกินได้
- ผ่านเกณฑ์ลูกค้าส่งออก — ข้อมูลคาร์บอนที่วัดได้จริงช่วยตอบข้อกำหนดของคู่ค้าและ CBAM
- เข้าถึงเงินสนับสนุน — ภาครัฐมีแผนตั้งกองทุนภูมิอากาศเพื่อหนุน SME ลงทุนเทคโนโลยีลดก๊าซเรือนกระจก
เริ่มลดคาร์บอนจากระบบที่กินไฟที่สุดในโรงงาน
ทีมวิศวกร Delta Compressor ช่วยวัดการใช้พลังงานของระบบลมอัด คำนวณคาร์บอนที่ลดได้ และวางแผนปรับปรุงให้คุ้มทั้งค่าไฟและความพร้อมตามกฎหมาย ปรึกษาฟรี
โทร 02-453-2374
LINE @deltaair
FAQs
พ.ร.บ.โลกร้อนบังคับใช้กับโรงงานทุกแห่งไหม?
ไม่ทุกแห่ง ตามร่างกฎหมาย ระบบ ETS ภาคบังคับมุ่งที่อุตสาหกรรมขนาดใหญ่และไม่รวม SME ส่วนเกณฑ์ว่าโรงงานใดต้องรายงานจะกำหนดในกฎหมายลูก อย่างไรก็ตาม SME ที่เป็นซัพพลายเออร์ของบริษัทใหญ่หรือส่งออกมักถูกขอข้อมูลคาร์บอนอยู่แล้ว
Scope 2 คืออะไร เกี่ยวกับปั๊มลมอย่างไร?
Scope 2 คือการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมจากไฟฟ้าที่โรงงานซื้อมาใช้ ปั๊มลมใช้ไฟฟ้าเป็นหลักและกินไฟราว 10–30% ของโรงงาน ทุกหน่วยไฟฟ้าที่ประหยัดได้จากระบบลมอัดจึงลดคาร์บอน Scope 2 ลงโดยตรง
ภาษีคาร์บอนจะเก็บเท่าไหร่?
ยังไม่มีอัตราที่สรุปเป็นทางการ ตามร่างกฎหมาย ภาษีคาร์บอนจะใช้กับผลิตภัณฑ์น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และถ่านหิน โดยมีกรอบเริ่มใช้ในปี 2571 ควรติดตามประกาศของกรมสรรพสามิตและกฎหมายลูกที่จะออกตามมา
คำนวณคาร์บอนจากปั๊มลมอย่างไร?
นำไฟฟ้าที่ปั๊มลมใช้ต่อปี (kWh) คูณค่าการปล่อยก๊าซของไฟฟ้าที่ อบก. ประกาศ (kgCO2e/kWh) แล้วหารด้วย 1,000 จะได้ตันคาร์บอนต่อปี ควรใช้ข้อมูลจากมิเตอร์แยกของห้องปั๊มลมแทนการประมาณจากขนาดมอเตอร์
SME ควรเริ่มเตรียมตัวตอนนี้ไหม?
ควรเริ่ม เพราะการลดการใช้ไฟคุ้มค่าในตัวเองอยู่แล้วแม้ไม่มีกฎหมาย และลูกค้ารายใหญ่หรือตลาดส่งออกเริ่มขอข้อมูลคาร์บอนจากซัพพลายเออร์ เริ่มจากมาตรการงบต่ำอย่างซ่อมลมรั่วและลดแรงดันระบบ




